Định hướng quy hoạch đô thị theo Đạo lí châu Á (P1)

Trong mấy thập niên vừa quan hiện tượng toàn cầu hóa đã được đánh dấu bởi tốc độ và cường độ, và đã gây ra những biến động lớn trong nền văn hoá, trong giá trị và lối sống trong phạm vi và quy mô toàn cầu. Chủ nghĩa tư bản toàn cầu được khuyến khích bởi sự tham lam vô độ và sự bóc lột tàn nhẫn đã làm tăng rõ rệt tốc độ và quy mô của cái mà Marshall Berman đã gọi là sự tàn phá đô thị hay là làm hại các thành phố, đặc biệt là các khu trung tâm thành phố. Trong những năm gần đây, các cộng đồng địa phương, dân tộc thiểu số và những nhóm người bị thiệt thòi về quyền lợi ở nhiều thành phố phương Tây đã trở nên có hiệu quả ngày càng tăng trong việc giành lại quyền của họ và cuộc đấu tranh chống lại những người giàu và có quyền lực đã trở nên mãnh liệt hơn. Việc cơ cấu lại thành phố một cách cơ bản và việc dùng hình tượng không gian đô thị mới dường như không thể tránh được. Tuy nhiên, cuộc đấu tranh ấy là khó khăn, nhất là khi không có sự ủng hộ về chính trị.

Đồng thời, không gian hóa một cách không tưởng được điều chỉnh với yêu cầu cao từ trên xuống dưới của lí luận và thực tiễn Quy hoạch hiện đại chủ nghĩa ngày càng trở nên không thích hợp và sự phá sản của nó rõ ràng là điều chắc chắn. Leonie Sandercock đã nói: “… Mặc dù các trụ cột của quy hoạch hiện đại chủ nghĩa đã sụp đổ ít nhất là đã ba thập niên, nhưng vẫn chưa có hợp đồng về cái có thể thay thế dự án xã hội lớn đó”(l). Sự trống rỗng của các lí thuyết đô thị khả thi đã xảy ra khi việc mở rộng và cơ cấu lại thành phố với mức độ chưa từng thấy trong nền kiến trúc phát triển nhanh được tiến hành. Ngoài mô hình hiện đại chủ nghĩa không có các chỉ dẫn rõ ràng từ đây chúng ta có thể đi đâu.

Hệ thống thị trường tự do tư bản chủ nghĩa đầy cảm hứng, có tính bóc lột có khả năng đã được thử thách để tạo ra sự giàu có và sự tăng trưởng kinh tế, nhất là trong những giai đoạn sớm của sự phát triển kinh tế. Nhiều nước Đông Á đã cho thấy các thời kì dài tăng trưởng nhanh liên tục cùng với sự biến đổi xã hội gây xúc động. Tuy vậy, khi chấp nhận chủ nghĩa tư bản toàn cầu, các nước dó vẫn giữ được sự kiểm soát chiến lược toàn cục đối với nền kinh tế của mình. Hơn nữa, chủ nghĩa tư bản châu Á đã chịu ảnh hưởng rộng rãi và được tạo thành hình dáng bởi những nét đặc điểm, các ràng buộc và những sự ưu tiên của chính minh. Các phản ứng khác nhau đối với cuộc khủng hoảng tài chính Đông Á vào giữa thập niên 1990 và sự hồi phục đáng ghi nhớ là một thí dụ tốt.