Định hướng quy hoạch đô thị theo Đạo lí châu Á (P2)

Nhiều nước châu Á bây giờ không còn chấp nhận sự thần tượng hóa cái hiện đại phương Tây và một số đã thực hiện nhũng mô hình phát triển dựa trên cơ sở chủ nghĩa Không tưởng Hậu – xã hội chủ nghĩa và ớ đâu có thể thì tránh chủ nghĩa Xã hội cách mạng. Fred Halliday đã nói: “Giả định rằng cách mạng Ị hây giờ] là không thể tránh được là điều đấng ngờ cũng như giả định rằng nó là điều mong muô’n:a) và mặt khác “lịch sử cách mạng thời dương đại không chỉ là lịch sử kháng chiến, chủ nghĩa anh hùng và chủ nghĩa lí tưởng, mà còn là lịch sử những nỗi đau khổ khùng khiếp và thảm họa của nhân loại, lịch sử của sự hỗn loạn và sự kém năng lực dưới chiêu hài biến đổi cách mạng”(3).

Bởi vậy có thể hiểu được là các nước trong khu vực châu Á sẽ sớm xác lập chiến lược phát triển phản ánh nhãn hiệu chủ nghĩa Tư bản toàn cầu của mình, trong đó việc xóa bỏ cảnh nghèo nàn và sự cung cấp những nhu cầu cơ bản cho mọi người phải là các yếu tố không thể thiếu trong toàn bộ quá trình phát triển. Trong khi các nước phương Tây khắc phục những vấn đề ấy thông qua sự bóc lột của đế chế rộng lớn và đốt biên giới, khéo áp đặt thương mại bất công và quyền đầu tư vào những nước khác thì các nước châu Á bây giờ không thể có được khả năng như thế.

Căn cứ vào sự phá sản không thể tránh khỏi và những thất bại đã được chứng minh của Quy hoạch hiện đại chú nghĩa ở phương Tây, chúng ta cần các giải pháp mới có nhiều đổi mới cho quy hoạch đỏ thị bùng nổ trong thời gian mới đây của châu Á. Ớ thời đại nền kinh tế càng dược đặt lên trước bất
cứ cái gì khác thì sự biến đổi và bành trướng của đô thị thường hay xảy ra nhiều hơn là để đáp ứng ngay yêu cầu khẩn cấp do sự cần thiết theo chức nãng, tính toàn cầu và sự tăng lợi nhuận tối đa. Trong quá trình đó chất lượng cuộc sống đô thị cho toàn thể cộng đồng và nhất là cho những người có thu nhập thấp đã có ảnh hưởng nghiêm trọng và bất lợi.

Được trang bị bằng logic ngạo mạn và tự cho là đúng của chủ nghĩa Hiện đại và thường được ủng hộ bởi lí trí của sự tham lam và tối đa hóa lợi nhuận, các yếu tố quý giá và không thể nào quên của cấu trúc xã hội và cấu trúc đô thị đang tồn tại sẽ bị loại bỏ và bị phá hủy bất cứ khi nào có thể và cần thiết. Những biến đổi của đô thị gây xúc động diễn ra ở phía trước nên không phải là đối tượng ép buộc quy hoạch bình thường. Hình thức này của quá trình phát triển đô thị hóa ra không thể tránh được nên trong hai ba thập niên vừa qua đã được thực hiện một cách không có ý thức ở hầu hết các nước trong khu vực Đông Á. Singapore là một ngoại lệ – ở đó mô hình hiện đại chủ nghĩa vẫn còn được áp dụng(4). Than vãn về điều kiện của các thành phố Trung Hoa, Hậu Hàn Như (Hou Hanru) mới đây đã đặt ra thuật ngữ hậu – quy hoạch (post-planning) để mô tả tác động tàn phá của sự đô thị hóa đã làm mất hết đạo lí cộng đồng và sự công bằng về không gian (5). Với tính chất rất cấp bách, tôi đã điều tra và phân tích một số yếu tố đô thị theo đạo lí thiết yếu mà có thể được giới thiệu và gắn vào một cách hữu hiệu trong phạm vi thực hiện hậu – quy hoạch.