Hậu quy hoạch ở trung tâm Hong Kong

Khu Trung tâm ở đáo Hong Kong là một trong những ‘khu vực sớm nhất được phát triển dưới quyền cai trị của Anh và lúc đầu được chọn làm Trung tâm chiến lược, quân sự và chính quyền. Trong khoảng từ năm 1841 đến 1843 hai con đường lớn đầu tiên của đảo là Đường Nữ hoàng (Queen’s Road) và Đường Hollywood (Hollywood Road) đã được xây dựng. Đồng thời, những người Anh đã đặt việc phát triển thương mại của Khu trung tâm lên trước bằng cách gọi nó là khu Trung tâm và khu vực chung quanh nó là “Khu Victoria” (Victoria City – Trung tâm tài chính – thương mại) với Queen’s Road là tiêu điểm. Việc cải tạo khai thác đất được bắt đầu sớm nhất cũng vào khoảng năm 1851 và đã làm Đường Chater (Chater Road), Đường Connaught (Connaught Road) và Đường Des Voeux (Des Voeux Road) dược hoàn thành năm 1904.

Quán rượu và trang trí tường cào Khu vực cây xanh

Bài nghiên cứu này tập trung vào các khu vực quanh Trung tâm Đường Des Voeux (Des Voeux Road Central) và Trung tâm Đường Nữ hoàng (Queen’s Road Central) – vị trí được đặc trưng bởi sự phân lớp mập mờ và rắc rối. Hình ảnh thành phố toàn cầu của Hong Kong được biết đến bởi hình ảnh hải cảng với những nhà chọc trời, các đường cao tốc và giao thông không ngớt. Dù như thế nào, hình dáng bờ biển với vẻ lộng lẫy, những tấm chắn của hậu cảnh – mà theo tôi – đã tạo ra những nhân tố sống còn tương đồng sao cho Trung tâm đã là và vẫn sẽ là hạt nhân chính trị, tài chính và thương mại của Hong Kong và có thể coi là một trong những khu vực đầy sức sống hứng thú và đặc biệt nhất ở châu Á.

Trong khu vực được nghiên cứu này không áp dụng được những ý tưởng truyền thống về Quy hoạch. Có thể thấy rõ ràng sự tàn phá của việc thương mại hóa và nền kinh tế chỉ chú trọng đến khai thác cạn kiệt. Tinh trạng giao thông rất đau buồn, sự ô nhiễm môi trường và những nhà chọc trời theo chủ nghĩa Hiện đại không có óc thẩm mĩ tạo nên cận cảnh trong khi sự bố trí lẫn lộn các tòa nhà thương mại và nhà ở tạo nên càm giác nặng nề, ngột ngạt ở những đường phố thẳng góc cách xa đường phố lớn chủ yếu. Khu Trung tâm là một thí dụ tiêu biểu minh họa cho hậu – quy hoạch (post – planning) trong sự phát triển bừa bãi, chủ yếu là theo phương thẳng đứng. Đó là khu vực được tạo ra khẩn cấp do yêu cầu cấp thiết trước mắt của sức ép của việc đô thị hóa nhanh, sự bùng nổ dân số và mật độ quá cao, nơi mà hoàn toàn rõ ràng là kinh tế và thương mại là những tay chơi chính và phần nào còn là các vấn đề.
Vì vậy nhà chức trách, công chúng và các tổ chức phi – chính phủ phải hợp tác ngay lập tức về những vấn đề hết sức khẩn cấp như sự thoái hóa
(xuống cấp) của môi trường, tình trạng đổ nát trầm trọng, dân nghèo thành thị và điều kiện sống ở đô thị, cũng như các vấn đề y tế và xã hội cấp thiết mà chúng thường được nêu lên đối với đất nước. Thành phố giải quyết tất cả những sức ép ấy và thể hiện tất cả các cuộc đấu tranh ấy trong những hình thể không gian đáng kinh ngạc.
Quy hoạch rộng mở và linh hoạt

Nhà chức trách đã phần nào buông lỏng sự quản lí chặt chẽ công tác quy hoạch và những điều chỉnh vùng vì sự cấp bách của tình hình có nghĩa là sự thay đổi của đô thị đi trước xa so với những lí thuyết quy hoạch dựa trên các khái niệm. Thật không thể tướng tượng được là bất cứ một lí thuyết quy hoạch nào cũng có thể được chứng minh là hoàn toàn có hiệu nghiệm đối với một khu vực đông đúc nhất của thế giới với mật độ dân số gần 16 000 người trên một dăm vuông và có khoảng 1,2 triệu chỗ làm việc.
Đằng sau những dãy nhà chọc trời dùng làm công trình thương mại là các khối nhà ớ sử dụng hỗn hợp có hình thù, số tầng và quy mô khác nhau được xây dựng gần nhau một cách không thể giải thích được. Những doanh nghiệp quy mô nhỏ từ các quầy bán thực phẩm ở phía ngoài đến những trung tâm chăm sóc trẻ em, theo nguyên tắc, bao giờ cũng chiếm các tầng dưới. Các cư dân thành phố đã thích nghi mà ta có thể biện luận là tốt đối với hình thức gọn như thế của cuộc sống đô thị và đa số thấy nó thuận tiện và rất hợp với lối sống của họ. Rốt cuộc là loại nhà đa năng và tận dụng đất ấy đã được tái tạo ở nhiều bộ phận khác nhau của Hong Kong và đã trở thành một nét đặc trưng của cuộc sống ở Hong Kong.