Khu phố cổ Hà Nội – Truyền thống sống (P2)

1. TRUYỂN THỐNG SỐNG
Trong nền kinh tế thị trường, khi địa điểm công trường xây dựng có sức hấp dẫn về tài chính và những quy tắc cho phép các chủ sở hữu đất lấy lại bất động sản để tái phát triển với mức đền bù tối thiểu cho những người hiện đang chiếm giữ thì quá trình nâng cấp công trình cho thích hợp với cư dân trung lưu – thậm chí có Quy hoạch nghiêm ngặt và kiểm tra kiến trúc – sẽ xảy ra. Hơn nữa, khi nó được tiến hành trong một thời kì ngắn, các cư dân nghèo hơn sề phải di dời chỗ ở và những doanh nghiệp sẽ bị phá vỡ. Sức quyến rũ và tính năng động của các địa điểm hiện có sẽ mất đi. Những thí dụ bao gồm việc chỉnh trang (nâng cấp, tu bổ nhà cho cư dân trung lưu) tại các khu vực bảo tồn ở Singapore và những khu người Hoa ở Mĩ – nơi mà thậm chí chủ nghĩa lịch sử được tái sáng tạo cũng đã bị vạch trần.
Một đặc điểm vốn có quan trọng của Khu phố cổ là tình trạng không ổn định và tính chất có vẻ như ở ngoài lề. Đặc điểm về kiểu sử dụng cũng như loại hình thu nhập của những người sử dụng các địa điểm như thế thay đổi và tiến hóa không ngừng, có khi hết sức nhanh. Để giữ được truyền thống sống ở Khu phố cổ, có ba phẩm chất thiết yếu hướng tới thành công. Thứ nhất, phải thừa nhận quyền chiếm hữu của các cư dân không có quyền sở hữu hợp pháp để tránh bị đuổi nhà “một cách có sức thuyết phục”. Thứ hai, phải đáp ứng một cách hữu hiệu và tế nhị đối với sự thay đổi nhanh chóng của văn hoá, giá trị và lối sống của đất nước. Cuối cùng là phải biết ơn tiếng nói của các cư dân và sự tham gia tích cực của họ vào quá trình quyết định vấn đề.
2. NÂNG CẤP Cơ sở hạ tầng
Cơ sở hạ tầng và dịch vụ như cấp nước, cấp điện, thoát nước bẩn và thoát nước mưa phải được bảo đảm với chi phí vừa phải. Với sự tôn trọng những con đường và các cấu trúc đã xây dựng hiện có, môi trường đô thị, kể cả những đường phố hẹp hẻo lánh hiện tại cũng được để lại nguyên vẹn. Việc nâng cấp các công trình xây dựng hiện có cũng như xây dựng những công trình mới theo thiết kế hiện đại sẽ được tiến hành, nhưng phải tôn trọng quy mô và tình trạng phức tạp của môi trường truyền thống. Giao thông phải được cải tiến một cách hợp lí để bảo đảm an tòan tốt hơn cho người đi bộ và ít ồ nhiễm theo quy định (không vượt quá mức quy định).
Có hai vấn đề khó khăn khác đòi hỏi chúng ta phải quan tâm ngay. Những người bị nhồi nhét quá đông ở nhiều nhà chật chột mà chủ yếu là dân nghèo đô thị thường phải chào hàng ngay bên lề đường để kiếm sống cần được cứu trợ. Việc ép buộc họ phải dời nhà chắc chắn sẽ tạo ra áp lực xã hội và sự khó khăn gian khổ không thể tránh được’14). Việc sửa chữa và cải tạo nhiều nhà cửa đổ nát dường như ngoài khả năng tài chính của cư dân. May thay, vì Nhà nước là chủ sở hữu đất nên việc giải quyết vấn đề sẽ ít phức tạp hơn.
Tôi dám chắc rằng Nhà nước phải đánh giá cao việc duy trì truyền thống sống trong Khu phố cổ như là của quý của dân tộc. Tuy nhiên, không có công thức vạn năng nào cho biết việc đó có thể được làm như thế nào. Chính phủ phải tìm ra giải pháp hữu hiệu và nhân đạo duy nhất cho những điều kiện đặc thù của Khu phố cổ.
3. VIỆC SỬ DỤNG VÀ KÍCH THƯỚC CỦA CÁC LÔ ĐẤT
Giống như ở nhiều trung tâm doanh nghiệp buôn bán có tính chất truyền thống như Bazaar City (Khu phố Chợ) của Mumbai0 5) không trải qua sự can thiệp và tái phát triển, di dạo dọc theo những đường phố trong Khu phố cổ sẽ là sự từng trải không thể nào quên được. Người ta dường như bắt gặp sự phức tạp khó mà tin được của cách sử dụng, quang cảnh đường phố đông đúc hỗn loạn, những hoạt động của khu vực tùy tiện đầy sức sống, các cửa hàng thực phẩm khác nhau và nhiều doanh nghiệp nhỏ, những cửa hàng đồ mĩ nghệ và thủ công, v.v. Đằng sau các mặt tiền là rất nhiều văn phòng nhỏ, những khách sạn rẻ tiền, các câu lạc bộ và những cơ quan, cũng như các nhà của đông đảo người nghèo ở chen chúc. Kích thước của các lô đất không đều nhau và rất nhỏ. Nó làm cho môi trường thêm phần quyến rũ và có tính đơn nhất. Trật tự hỗn loạn rõ ràng nằm ngoài phạm vi và sự hiểu biết về lí luận quy hoạch hiện đại chủ nghĩa. Những địa điểm đó có khả năng thay đổi và liên tục tự tái tạo. Tuy nhiên, sự mở rộng đường, nâng cao mật độ, tái phát triển nhà cao tầng và nhà lớn, cũng như các cửa hàng bách hóa và siêu thị có thể tạo ra sự hư hại không thể đền bù được. Những nỗ lực có ý thức chắc là để khuyến khích các ngành thủ công truyền thống, nghệ thuật đương đại, những quán giải khát rẻ tiền và các không gian thích đáng chắc sẽ có khả năng làm nảy nở những cộng đồng nghệ thuật để giảm thiểu các tác động của những cửa hàng mắt xích toàn cầu như Me Donalds và Starbucks.