Làm lại Singapore (1995-Hiện nay) (P5)

Vào năm 1966 Ban Phát triển nhà đất ở (HDB) đã cung cấp 775550 căn hộ đủ tiện nghi cho 86% dân Singapore’220. Những khu nhà ở mới và những khu nhà ở hiện đại vẫn đang được thiết kế và xây dựng với bố cục và sự sắp xếp mặt bằng bên trong được xử lí theo các yêu cầu. Sự thiếu vắng bản sắc thị giác là một thiếu sót trầm trọng, việc thể hiện bản sắc dân tộc (quốc gia) Singapore là không dễ gì khắc phục, ngay cả bằng việc xử lí mặt đứng công trình. Việc tư hữu hóa nhà ở – một ý kiến gây nhiều chú ý và hấp dẫn dối với những thế hệ cao tuổi của người dân Singapore – có thể trên thực tế trở thành một gánh nặng tài chính và ngăn cản tính cơ động của việc làm đối với giới trẻ ngày nay. Sự duy trì hiệu quả của hình ảnh sạch, xanh và an ninh của các khu nhà ở của HDB có khi không hấp dẫn bằng những không gian không được Quy hoạch, không dự kiến và sự hỗn loạn. Những người độc thân, người già và người tàn tật mong muốn có nhà ở vừa túi tiền và ở ngay trong cộng đồng rộng lớn. Chiều cao khác nhau của các công trình, việc sử dụng hỗn hợp, phóng khoáng xen lẫn với khối nhà ở tư nhân và những tiện nghi công cộng có thể tạo dựng bản sắc thị giác rõ nét và khuyến khích sự ràng buộc của cộng đồng, đồng thời giảm được sự khác biệt về sắc tộc và về thu nhập.

Vào cuối thiên niên kỉ vừa qua, chúng ta có thể thấy rõ sự nổi lên của một thế hệ kiến trúc sư mới có tài đang ở độ tuổi 40. Với việc khẩn cấp Làm lại Singapore, Chính phủ đã có nhiều nỗ lực bổ nhiệm một số trong số những kiến trúc sư này phục vụ cho các ban được luật pháp quy định và giáng dạy ở Trường Kiến trúc, cũng như thiết kế nhiều dồ án công cộng có quy mô khiêm tốn. Thú vị được ghi nhận rằng một số cồng trình lớn vừa qua đã dược giao cho các kiến trúc sư nước ngoài đã đoạt Giải thưởng như Zaha Hadid với Quy hoạch chung One North (2001)(222), Will Alsop với Đề xuất Tu bổ và Tái phát triển từng phần Cầu cảng Clarke (2002)(22,), Ken Yeang với Thư viện Quốc gia Singapore (2004)(224) và Fumihiko Maki với Trường Bách khoa của nước Cộng hòa (20Ò6)<225).
Việc các kiến trúc sư cao tuổi mới đây thôi hành nghề (trừ những kiến trúc sư cao tuổi đã nêu trên đây) đã tạo thuận lợi cho các kiến trúc sư thuộc thế hệ trẻ vươn lên nhanh chóng và đóng vai trò chủ đạo. Hiện nay trong thế hệ trẻ có nhiều kiến trúc sư có tài. Việc lựa chọn các kiến trúc sư và những tác phẩm của họ sau đây chưa phải là đã kể ra hết, mà chỉ là chọn có cân nhắc để minh họa cho những ý dồ và khát vọng thiết kế của họ. Đó là: Aamer Taher: nhà số 42, đường Merryn (2001)<226) và nhà số 20, dường Kheam Hock (2002)<22/), Ernesto Bedmar: nhà trên đường Namly (2002)<22S); Chan Soo Khian: nhà chứa lọ tro hỏa táng ở Quáng Châu (Guangzhou) (bàn giáo 2002)(229); Richard Hassell và Wong Mun Summ: nhà thờ St. Mary của những Thiên thần (2003)(23()); Look Boon Gee: Cầu vượt Alexandra (2007) và Thư viện của Cộng đồng Bishan (2007)’2’1′; Mok Wei Wei: nhà có phòng áp mái (The Loft) (2002) và nhà chung cư đồng sở hữu Arris (The Aris Condominium) (2004)<232); Tan Hock Beng: Trung tâm Y khoa thống nhất (United Medical Centre) (2003)(2″) và nhà trên đường Wiltshire (2004)(2l4); Tan Kay Ngee: ba nhà bên đường ôtô trong sân nhà Burghley (2004)<21Íi,; Tan Kok Hiang: nhà thờ Hồi giáo Assyafah (2004)(236); The Joo Heng: trụ sở Liên hiệp công ti EISB tại Kuala Lumpur (2004) và nhà số 63, đường Đồi Emerald (2004)(237\
Đâv là một thế hệ kiến trúc sư trẻ đã được đào tạo và lành nghề về quản lí và thiết kế. Tuy nhiên, Bobby Wong nêu rằng kiến trúc của Singapore “bị chi phối bởi một cơ cấu có tài bắt chước và bị đặt trong một địa bàn xa cách các trung tâm sản sinh văn hoá”, đang có nguy cơ là chỉ tiêu thụ kí hiệu một cách thụ dộng(2 s’. Một số công trình địa phương đạt được những phong cách đẹp và sự trình diễn đúng thời trang, cũng như các biểu tượng cho cả truyền thống và hiện đại. Mặc dù lời cam kết mới đây của những chính trị gia về một nền kinh tế dựa trên sự hiểu biết và lời cam kết về một môi trường sáng tạo, Tay Kheng Soon vẫn lấy làm tiếc cho tình trạng công việc ở nơi mà “các giá trị cổ lổ thì quá bám chặt và thành công thì quá tự mãn. Kiến trúc trượt di hoài như thế và không có gì thay đối”(23Ọ). Tiếp dó ông phát biểu rằng “kiến trúc sư trẻ tuổi quá nhút nhát. Ngay cả khi bắt đầu, họ cũng không có một ý đề xướng nào trong thiết kế… và họ thiết kế rập theo những mổ hình của phương Tây, kém hiểu biết các chất thơ của nền văn hoá riêng của họ và của địa pl-mong^2410.
Tuy nhiên, tôi cho là sự phê phán của Tay là quá khắc nghiệt. Nhiều năng lực sáng tạo có thể thấy ttong nhiều đồ án nằm ngoài lĩnh vực và sự áp đặt của thương phẩm hóa và tính cứng nhắc quan liêu. Chẳng hạn như Nhà ở trên đường Morley của Mok Wei Wei (1996)(241) và Nhà thờ St. Mary của các Thiên thần do Richard Hassell và Wong Mun Summ thiết kế (2003)<242). Hiện nay thế hệ trẻ đang trong quá trình chuyên đổi và thách thức một cách khó khăn cả những hạn chế hiện tại trong tranh luận phê phán cũng như cả sự gò ép về ý thiết kế và sự đóng góp hữu hiệu mang tính nghề nghiệp đối với cộng đồng.
Tuy vậy, cái đang thiếu rõ ràng ở Singapore là một nền vãn hoá kiến trúc được neo chắc vào những nét đặc điểm của địa phương, cũng như vào sự bàn luận mang tính lí thuyết và học thuật. Vai trò quyết định của việc đào tạo học thuật và bàn luận ở bậc đại học được Bobby Wong nêu bật trong việc đánh giá những buổi làm việc tại xưởng thiết kế của Trường Kiến trúc: “Xưởng thiết kế cho phép thử nghiệm và khảo sát các hạn chế của kiến trúc… Tôi cho rằng những xúc tiến này của xưởng thiết kế như các nổ lực nhằm duy trì và làm sống mãi “tính gốc rễ” mà nó đã và luôn luôn là cố hữu của môn học kiến trúc”(243). Hai người Singapore vừa mới tốt nghiệp ở những trường đại học hàng đầu ở hải ngoại đã trình bày chất lượng như vậy trong các đồ án của họ. Những thí dụ được triển lãm là Trường Edison của Christopher Chew (2002) và Dải đất nhân tạo của Kevin Lim (Lối vào cho một cái cầu, thi thiết kế) (2004).
Những người hành nghề và các nhà làm chính sách đều cần phải được thông tin nhà đất tốt hơn và cần tích cực ủng hộ sự phát triển một nền văn hoá kiến trúc sôi động trong bối cảnh của một môi trường thiết kế sáng tạo đang thay đổi nhanh chóng và bối cảnh của những lí thuyết đô thị mới đang tiến triển nhanh. Các tài năng và nghị lực chung của những người nhiệt tâm phải phấn đấu tới các tiêu chí vượt qua sự thành công mang tính thương mại và sự thừa nhận có khuynh hướng chi phối và chúng cần được nuôi dưỡng và ủng hộ trước tiên. Bài viết sắc sảo và những phân tích sáng tạo cũng như sự tranh luận mang tính nghiên cứu và khảo sát, đặc biệt về Singapore và khu vực châu Á, là cần thiết để đạt được sự đa dạng, sự xuất sắc và sự liên tục quan trọng giữa địa phương và toàn cầu, giữa thực hành và lí thuyết, cũng như giữa đa nguyên và tính thiết yếu.