Quy hoạch đô thị theo đạo lý Châu Á

Đạo lí là khoa học về đạo đức. Mục đích của nó là làm cho hạnh phúc của mỗi cá nhân và của toàn xã hội nói chung đạt tới mức tối đa. Một trong những thách thức quan trọng nhất của ngày nay là củng cố khi nào sự bành trướng và tái phát triển đô thị lớn có thể làm tăng hạnh phúc của cư dân đỏ thị.
Người ta phải chống lại ý niệm cho rằng kiến thức tạo nên của phương Tây về quá trình đô thị hóa có thể được ứng dụng thành công cho các đô thị châu Á. Quy hoạch đồ thị có tính bùng nổ trong nền kinh tế đang phát triển nhanh của các thành phố lớn ở châu Á đã thúc đẩy rất nhiều hoạt động xây dựng đô thị không theo thể thức của khu vực Nhà nước và khu vực tư nhân. Những sự can thiệp ấy thường không có sự điều phối nên tác động kết cục có thế thấy được thường là hỗn loạn không mong đợi và làm choáng váng nhiều nhà quan sát chủ đạo. Các nhà phê bình và những người theo chủ nghĩa Hiện đại sẽ coi đó đơn giản là trường hợp “quy hoạch thất bại”. Lại thêm, một thập niên trước đây, giao thông của Bangkok trên thực tế là tắc nghẽn. Có lợi thế của những năm buông lỏng sau cuộc khủng hoảng kinh tế những năm cuối thập niên 1990, một số thiết bị giao thông vận tải đã được đưa vào sử dụng mà không dùng đến biện pháp phá hủy lớn của nhà chức trách để xây dựng quốc lộ. Vì thế sức rung cảm đối với thành phố không bị ảnh hưởng. Giải pháp của Bangkok về cơ bản khác với cam kết của Robert Moses về xây dựng quốc lộ dẫn đến hủy diệt thành phố New York trong các thập niên 1950 – 60. Thượng Hải và các thành phố khác của Trung Hoa đã thể hiện ý nghĩa quan trọng của sự duy trì và thậm chí làm tăng sức rung cảm của đô thị trong khi có những sự can thiệp lớn vào việc tăng thêm đáng kể những tiện nghi giao thông, mặc dù đây hầu hết có lợi cho xe gắn máy. Khu trung tâm Hong Kong còn giữ được đặc điểm lịch sử và không khí của nó trong khi vẫn tiếp tục thực hiện các chức nãng tài chính có hiệu quả cao và chức nâng toàn cầu(5l). Bangkok, Hong Kong và Thượng Hải (Shanghai) có thể được coi như những thành phố lí thú và sôi nổi nhất ở châu Á ngày nay. Những nỗ lực đa dạng, mang lại lợi ích, khác thường và đổi mới đòi hỏi tâm trạng thoát ra khỏi hộp và sáng tạo không bị hạn chế bởi tục lệ của chủ nghĩa Hiện đại. Chúng hoạt động vượt ra ngoài những giải pháp có tính công thức theo chủ nghĩa Hiện đại, không giống những đề xuất cải tiến Orchard Road (Đường Cây ăn quả) của Singapore152*.
Việc đô thị hóa rầm rộ ở các thành phố châu Á tuy lí thú, có nhiều cơ hội vô tận cũng có thể dẫn đến kết cục gây tai họa, nhất là cho công nhân và những người nghèo khi thị trường không được kiểm soát và có sự đầu cơ bất động sản, chênh lệch về thu nhập, sự xuống cấp của môi trường và sự bất bình đẳng về không gian tiếp tục không kiểm soát được. Ở nhiều thành phố châu Á, những tiện ích đô thị cơ bản như hệ thống thoát nước, cấp nước, cấp điện, cũng như việc dọn rác đã không được phục vụ cho những người nghèo, đặc biệt là những người sống trong các khu nhà ổ chuột và các khu bị chiếm dụng trái phcp. Vấn đề ỏ nhiễm không khí, ô nhiễm nước quá mức cần được chú ý ngay. Trong thời kì đầu gấp rút công nghiệp hóa, châu Á không dược lặp lại kinh nghiệm của phương Tây rất ít quan tâm đến những người nghèo và những người không có đặc quyền đặc lợi.
Sức mạnh khó mà tin được của chủ nghĩa tư bản như một chế độ xã hội nằm trong khả năng huy động nhiều trí tưởng tượng vào việc tạo ra phúc lợi và tăng trưởng kinh tế nhanh. Chế độ tư bản chủ nghĩa rất dễ uốn nắn (very malleable). Điều chủ yếu của nó là thu lợi nhuận tối đa. Nó có thể điều hành trong mỗi nước bằng hệ tư tưởng khác nhau và ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Chủ nghĩa tư bản hoạt động trong các nước với chế độ phúc lợi toàn diện hoặc nếu không thì với các nghiệp đoàn mạnh hay không có gì cả, và vói phương tiện thông tin đại chúng tự do hoặc phương tiện thông tin đại chúng có kiểm soát. Với tất cả các khả năng, bằng cách thể hiện ý chí mạnh mẽ, tính linh hoạt và năng động của chế độ tư bản chủ nghĩa có thể được chế ngự hướng tới xóa bỏ nghèo nàn ở khắp mọi nơi và đảo ngược sự tăng khoảng cách biệt về phúc lợi giữa những người giàu và những người nghèo của dân cư đô thị trên thế giới, nhất là ở các nước đang phát triển.
Vì các nước không phải phương Tây bắt đầu thử thách sự chi phối của tính hiện dại lấy châu Âu làm trung tâm một cách có kết quả và tiếp bước tới tính hiện dại. Nền kinh tế châu Á càng đi tìm tính toàn cầu thích ứng với địa phương có tính thống nhất, khác với phương thức bóc lột hiện thời dang bị chú nghĩa tư bản toàn cầu của phương Tây áp đặt. Sự thách thức trước mắt là đối với xã hội châu Á đuổi theo đạo lí và hạnh phúc trong việc cai quản và trong chính sách đô thị đế vượt xa và tái xác định logic chủ dạo của chủ nghĩa vật chất (quá thiên về vật chất) và thương phẩm hóa. Chỉ có bằng cách đó chất lượng cuộc sống của đa số dân cư mới được nâng cao (trớ nên giàu
có). Ó phần cuối cùng tôi sẽ biện luận rằng sự tiếp cận hậu – hiện đại của hậu – quy hoạch với chế độ nửa vô Chính phủ, linh hoạt,hỗn loạn và không có giói hạn có thể tạo ra những cơ hội cho sự đổi mới đô thị và có thể là công cụ hữu hiệu cho quy hoạch theo đạo lí châu Á. Trong bối cảnh này, điều mà tôi muốn chứng minh, phân tích và định rõ cái cốt lõi của những yếu tố đạo lí khác nhau và hội nhập chúng một cách hữu hiệu vào các thành phố châu Á đang bành trướng nhanh chóng. Trong mục tổng hợp khảo sát này tỏi sẽ nói chi tiết năm vấn đề: Bảo tồn và Kí ức, Bảo vệ đất công, Không gian không xác định, Đất và cuối cùng là Công lí về không gian. Có nhiều vấn đề khác như các quyền cơ bản, sự bền vững sinh thái, nhà ở và nơi tạm nương thân, giao thông và tính cơ động, cũng như những vấn đề chỉ liên quan đến địa phương đặc thù mà tôi sẽ phát triển sau.