Rút kinh nghiệm từ Bangkok – Một chút của hiện tượng Hậu quy hoạch từ Siam Square đến Ploen Chít (P1)

Dẫn luận
Vì Bangkok tiến gần tới loại siêu đô thị (mega – city) nên nó đã tự tạo ra một mạng lưới giao thông mới cho mình và được quản lí một cách khéo léo để duy trì được ngưỡng truyền thống, văn hoá và tính tự phát của mình. Cơ sở hạ tầng giao thông vận tải dưới hình thức tương đối mới là hệ thống đường tàu trên trời (được khánh thành năm 1999 để giảm bót những bất hạnh do giao thông) đã tạo ra một loạt hệ thống nhỏ cục bộ lấp kín chỗ trống ở giữa trong phạm vi nhỏ hơn và mật độ thưa hơn. Điều đó chỉ có thể có khi Bangkok tin chắc vào những nỗ lực cộng tác của sự tương đồng chiến lược, tính tự phát thích nghi và sự khoan dung về văn hoá và về tự nhiên để có được sự tổng hợp tượng trưng Quy hoạch đô thị vĩ mô và vi mô. Một thí dụ về hiện tượng như thế nhưng không cần phải thấu đáo là việc kéo dài tuyến đường sắt dọc theo Sumkhuvit Sky từ Siam Interchange đến Phloen Chit. Chỗ kéo dài ra ấy có được một trong những đường phố buôn bán hợp thời nhất ở Bangkok với sự chắp nhặt các kinh nghiệm như Trung tâm mốt thời trang hàng đầu của Bangkok, Siam Square và một trong những nơi thờ cúng của tôn giáo nổi tiếng nhất trong vùng này là Erawan Shrine. Bài nghiên cứu này xem xét sao mà những cấu trúc khổng lồ như hệ thống đường tàu trên trời hoặc một đường tốc hành đã có thể cung cấp các cấu trúc nhỏ và tạo ra những tình thế trong phạm vi nhỏ để thỏa mãn được điều kiện mật độ cao và sự phức tạp của đô thị.
Cội nguồn lịch sử và văn hoá
Bangkok là một thành phố tương đối mới do Vua Rama I thành lập cách đây chỉ khoảng hai trăm năm. Hoạt động thương mại chủ yếu tập trung ở

quanh bờ sông, kênh đào Chao Praya River và Khlongs cho đến khi có nhu cầu đường bộ do nhiều kênh đào được san lấp và cải tạo. Đất tư khó huy động được vì nhiều gia đình có tục lệ chia nhỏ đất khi hưởng quyền thừa kế nên làm cho các lô đất càng nhỏ đi và làm tăng số người sở hữu đất. Những chủ sớ hữu đất tư thường làm con đường nhỏ để có thể đi từ đường lớn vào lô đất của mình với một chỗ nối cắt qua các lô đất kế cận. Tất cả tình trạng lịch sử và văn hoá đó đã phần nào dẫn đến những mẩu của vô số kinh nghiệm của Bangkok ngày nay từ sự đối chiếu các tòa tháp cao như Trung tâm Siam với trung tâm mốt thời trang mật độ thấp đã có cách đây 38 năm của Siam Square; và sự hiện diện của những đường nhỏ hẹp và các hốc tường đô thị tập trung ở sát ngay bên cạnh khu phát triển thương mại khổng lồ và cơ sở hạ tầng giao thông. Sự ngược lại chỉ có thể có khi mất hết sự quản lí tuyệt đối của Quy hoạch đô thị và những cố gắng cộng tác tự phát của việc phát triển thương mại và sức ỳ truyền thống.

Rút kinh nghiệm từ Bangkok - Một chút của hiện tượng Hậu quy hoạch từ Siam Square đến Ploen Chít (P1) 1

Hỉnh ảnh Các ga đường sắt trẽn trời Siam Interchange có^nhỉn thấy các tuyến Sukhumyit và Silom (cả hai đéu là những đường nét trắng). Đây là một mẩu rõ ràng của khu đất phát triển với mật độ cao nằm bên cạnh khu phát triển với mật độ thấp. Sự không đồng nhất bởi cấu trúc đô thị đã dẫn đến nhiéu hốc tường và các không gian trống ở giữa vì sự tự phát để thích ứng.
Sự đồng hóa theo chiến lược và sự tự phát để thích ứng
Hệ thống đường tàu nâng cao trên trời đã dẫn đến một loạt hiện tượng hậu – quy hoạch đã sử dụng việc đưa cấu trúc mới vào thành phố. Một trong những cái đó là làm đường đi bộ nâng cao được kết hợp và treo trên các cấu trúc đường tàu mới trên trời. Hiện tượng đó đặc biệt mạnh mẽ ở khu vực buôn bán của Siam Square và cắt ngang qua giữa đường Rama I (Rama I Road) và đường Phaya Thai (Phaya Thai Road) – Hình 1. Nó càng mở rộng theo kiểu cây thân rễ với sự giúp đỡ của quỹ tài trợ tư và công dọc theo tuyến Silom (Silomline). Các trung tâm mua bán trong khu vực này dọc theo chỗ nong ra đã bắt đầu dần dần mở ra những lối vào thứ yếu và những chỗ nối với các đường đi bộ để tạo sự dễ dàng cho việc đi lại từ nhà đến nơi làm việc và ngược lại (Hình b, c, d, e, f) và để thu hút những người đi mua hàng.

Rút kinh nghiệm từ Bangkok - Một chút của hiện tượng Hậu quy hoạch từ Siam Square đến Ploen Chít (P1) 1

Rút kinh nghiệm từ Bangkok - Một chút của hiện tượng Hậu quy hoạch từ Siam Square đến Ploen Chít (P1) 1

Những hình mẫu thoải mái của sự đồng hóa theo chiến lược đã nổi lên lác đác dọc theo cấu trúc khổng lồ mới này. Sự chuyển tàu xe liên vận đa thức thoải mái thường thấy ở gần vùng lân cận ga đường tàu trên trời. Xe ôm (môtô, xe máy chở thuê) và xe lam (taxi ba bánh mà ở Thái Lan gọi là tuks – tuks) thường tụ tập quanh ga đón khách chạy tuyến đường ngắn hơn (hình g). Mạng lưới giao thông thoải mái đó sử dụng các bãi đỗ ôtô hiện có hoặc những đường đi bộ để dễ tiếp cận nơi đến, thường xung đột với các chỉ dẫn đường chính. 

Những cấu trúc khổng lồ cũng chở những người thường xuyên đi làm (đến nơi làm việc và trở về nhà) đến trung tâm thành phố cũng đóng vai trò thứ yếu như nơi trú ẩn khi thời tiết xấu và không gian thoải mái cho những người chữa giày và những người bán dạo. Các cấu trúc khổng lồ này cung cấp xe tăng cường bổ sung tức thời khi nóng nực thái quá và tạo ra mặt tiền cửa hàng tạm thời bán hàng. Có nhiều thí dụ về sự tích tụ như thế như ở dưới đường cao tốc Port – Din Daeng (Port -Din Daeng Expressway) ở nơi đường Phloen Chit (Phloen Chit Road) và đường Sukhumvit (Sukhumvit Road) cắt nhau khi Soi Zero vẫn tồn tại. Đó là nơi tập trung các quán ăn nhỏ và các quán rượu kéo dài mấy trăm mét ở dưới cấu trúc đường cao tốc (hình h) đặt cơ sở cho bản thân đô thị vi mô bổ sung cho các đường chung quanh nó. Những phương tiện giao thông nhỏ hơn như xe máy, xe lam chạy vèo vèo đến Soi Zero thoải mái kiếm cái gì ăn nhanh hoặc uống trước khi chạy đến nơi cần đến.